روز پرستار؛ از اسوه صبر تا سرمایه همدلی
پرستاری؛ نغمه عشق در آهنگ زندگی
به گزارش ترنم دنا، منصور غلامیان‌پژو هشگر اجتماعی، به مناسبت میلاد باسعادت حضرت زینب کبری (سلام‌الله علیها) و روز پرستار، نگاهی به جایگاه والای حرفه پرستاری در آیینه قرآن و سیره اهل‌بیت (ع) و نیز طرحی نوین برای توانمندسازی اقتصادی پرستاران آورده است.
به مناسبت میلاد با سعادت حضرت زینب (س) و روز پرستار، دست به قلم می‌برم تا از کسانی بگویم که در سخت ترین لحظه‌ها، کنار بیماران می‌ایستند؛ از سپیدپوشانی که صبر و ایثار را از اسوه صبر، حضرت زینب (س) آموخته‌اند.
به نام آنکه راه ز چاه نمایان ساخت و چراغ خِرَد در جان آدمی برافروخت
پرستاری، شکوهِ مهر و احسان
نجات جان، چراغِ روح و ایمان
اگر جانی ز مرگ آید رهایی
چنان باشد که بخشی زندگی را به جهانی
پرستاری؛ روایت عاشقانه انسانیت
آیا جهان، بی‌عطر مهربانی، هنوز جای زیستن است؟ اگر دستی برای تسکین دردی پیش نرود و چشمی در برابر اشک انسانی بی‌تفاوت بماند، چه چیزی از شکوه انسانیت باقی خواهد ماند؟
زندگی، تنها تپش قلب و گذرروزهانیست؛ زندگی، رشته‌ای از مهر و امید است که دل‌ها را به یکدیگر پیوند می‌دهد. گاه این رشته در دستان مادری است که شب را به صبح می‌دوزد تا تب از چهره فرزندش رخت بربندد؛ گاه در دستان فرزندی که حرمت سال‌های عمر پدر و مادرش را پاس می‌دارد؛ و گاه در دستان سپیدپوش پرستاری که در سکوت شب، میان درد و درمان، چراغ امید را در دل بیماری روشن نگه می‌دارد.
پرستاری، تنها یک حرفه نیست؛ تلفیقی از دانش، تعهد و عشق است؛ جایی که مهارت، دست در دست شفقت می‌گذارد و انسان برای آرامش انسانی دیگر چراغی می‌افروزد.
حضرت زینب کبری (س)؛ اسوه صبر، بصیرت و پاسدار پیام عاشورا
روز پرستار، با نام مبارک حضرت زینب کبری(سلام‌الله‌علیها)، بانوی بزرگ‌حماسه عاشورا، پیوندی عمیق دارد؛ بانویی که نامش در تاریخ اسلام با صبر، شجاعت، بصیرت و پاسداری از حقیقت جاودانه شده است.
اگر کربلا صحنه تجلی آزادگی و ایثار بود، حضرت زینب (س) از برجسته‌ترین شخصیت‌هایی بود که پیام این حماسه را به گوش تاریخ رساند. او در میان سنگین‌ترین مصیبت‌ها، از بازماندگان کاروان حسینی حمایت کرد و با خطبه های روشنگرانه خود در کوفه و شام، نگذاشت پیام عاشورا در غبار تحریف و فراموشی پنهان بماند.
عظمت حضرت زینب (س) تنها در صبر بر مصیبت نبود؛ در بصیرت، شجاعت و مسئولیتی بود که در دشوارترین لحظات تاریخ بر دوش گرفت. پیوند نام آن بانوی بزرگ با روز پرستار، یادآور ارزش‌هایی چون شکیبایی، مسئولیت‌پذیری و پاسد. اری از کرامت انسان است؛ ارزش‌هایی که در حرفه پرستاری نیز جایگاهی بنیادین دارند.
اگر حضرت زینب (س) پاسدار پیام عاشورا بود، پرستار امروز نیز در میدان خدمت خویش، پاسدار سلامت، کرامت و امید انسان‌هاست.
پرستاری در آیینه قرآن و نهج‌البلاغه
خداوند متعال در قرآن کریم، سوره مائده، آیه ۳۲، می‌فرماید:
وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا
ترجمه:و هر کس انسانی را از مرگ‌رهایی بخشد، چنان است که گویی همه مردم را زنده کرده است.
این آیه شریفه، جلوه‌ای باشکوه از ارزش والای نجات جان انسان‌ها را به تصویر می‌کشد؛ حقیقتی که در حرفه پرستاری، معنایی عمیق و انسانی می‌یابد. پرستار، با دانش، مهارت، تعهد و دستان توانمند خود، در مسیر حفظ جان انسان‌ها گام برمی‌دارد. گاه یک اقدام به‌موقع، یک مراقبت دقیق یا یک تصمیم آگاهانه می‌تواند انسانی را از مرگ نجات دهد و امید را به خانواده‌ای بازگرداند.
چه زیباست که پرستار، در مسیر نجات یک انسان، معنای این پیام الهی را در عمل متجلی می‌سازد؛ چراکه نجات یک جان، گاه به معنای حفظ دنیای یک خانواده و تداوم زنجیره‌ای از عشق، امید و زندگی است.
حضرت امیر (ع) نیز در نامه ۵۳ نهج‌البلاغه، در عهدنامه مالک اشتر، می‌فرماید:
وَأَشْعِرْ قَلْبَكَ الرَّحْمَةَ لِلرَّعِيَّةِ، وَالْمَحَبَّةَ لَهُمْ، وَاللُّطْفَ بِهِمْ
ترجمه: قلب خود را سرشار از رحمت و مهربانی نسبت به مردم، و آکنده از محبت و لطف به آنان کن.
این کلام ارزشمند، چراغی برای روابط انسانی است و یادآور می‌شودکه‌مهربانی، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که در رفتار، مسئولیت‌پذیری و احترام به حقوق دیگران جلوه‌گر شود. پرستاری، پیوند دانش و انسانیت است؛ رسالتی که در آن، هر مراقبت دلسوزانه می‌تواند روزنه‌ای از امید بگشاید و هر تلاش صادقانه، گامی در مسیر پاسداری از ارزشمندترین موهبت الهی، یعنی زندگی، باشد.
سپیدپوشان؛ پاسداران سلامت و امید
پرستاران از ارکان اساسی نظام سلامت اند؛ انسان‌هایی که با دانش، تجربه و تعهد، در مسیر حفظ جان و سلامت بیماران گام برمی‌دارند. آنان گاه درسکوت شب بیدار می‌مانند، گاه در لحظات بحرانی تصمیم می‌گیرند و گاه با کلامی آرام، از نگرانی بیماری یا خانواده‌ای می‌کاهند.
در پشت هر روپوش سفید، داستانی از مسئولیت، خستگی، امید و ایثار نهفته است؛ داستان انسان‌هایی که در بسیاری از لحظات دشوار زندگی، برای بازگشت سلامتی بیماران تلاش می‌کنند.
ازاین‌رو، پاسداشت مقام پرستار نباید به تبریک‌های مناسبتی محدود شود؛ بلکه باید در احترام به تخصص، بهبود شرایط کاری و معیشتی، تأمین امکانات مناسب و حمایت از سلامت جسمی و روانی آنان نیز معنا یابد. آنان که برای آرامش دیگران تلاش می‌کنند، خود نیز شایسته آرامش، امنیت و حمایت‌اند.
از تکریم کلامی تا توانمندسازی اقتصادی؛ طرح «سرمایه همدلی
اما تکریم پرستار، تنها در واژه‌های زیبا خلاصه نمی‌شود؛ گاه باید از مرز سخن عبور کرد و گامی عملی برای بهبود زندگی کسانی برداشت که خود، چراغ آرامش دیگران‌اند. حالا شاید نوبت ما باشد که از پرستاران پرستاری کنیم.
می‌توان با مشارکت داوطلبانه پرستاران و پرداخت ماهانه، برای مثال، یک میلیون تومان از سوی هر نفر، سرمایه‌های خُرد را تجمیع کرد و با برنامه‌ریزی اصولی، آن‌ها را به سمت تولید و سرمایه‌گذاری هدایت کرد؛ به‌گونه‌ای که منافع حاصل از این فعالیت‌ها به مشارکت‌کنندگان بازگردد.
این طرح می‌تواند در مقیاس کوچک، با مشارکت پرستاران یک بیمارستان آغاز شود و در صورت موفقیت، در سطح استان و سپس در سطح کشور گسترش یابد. برای مثال، می‌توان در حوزه تولید مواد اولیه، تجهیزات و ملزومات موردنیاز بیمارستان‌ها یا سایر حوزه‌های اقتصادی سرمایه‌گذاری کرد؛ از مرحله تولید تا عرضه و فروش محصول، با در نظر گر فتن نیاز بازار، شرایط اقتصادی روز و مدت‌زمان بازگشت سرمایه.
البته موفقیت چنین طرحی مستلزم تدوین طرح توجیهی اقتصادی، شفافیت مالی، نظارت مستمر، رعایت مقررات قانونی و ارزیابی دقیق ریسک سرمایه گذاری است تا سرمایه‌های مشارکت کنندگان در معرض خطرهای پیش بینی‌نشده قرار نگیرد.
هدف این است که با همدلی، مشارکت و تجمیع سرمایه‌های خرد پرستاران، زمینه‌ای برای تولید، ایجاد درآمد پایدار و بهبود شرایط اقتصادی آنان فراهم شود؛ یعنی این بار، پرستاران با کمک یکدیگر برای آینده اقتصادی خود سرمایه‌گذاری کنند. «سرمایه همدلی» می‌تواند از یک اندیشه کوچک آغاز شود و با مدیریت درست، به الگویی برای مشارکت اقتصادی و توانمندسازی جامعه پرستاری تبدیل شود.
شاید پاسخ بسیاری از پرسش‌های زندگی را بتوان در لحظه‌هایی یافت که انسانی، بی‌هیچ چشمداشتی، رنج انسان دیگری را سبک‌تر می‌کند. ما نمی‌توانیم همه دردهای جهان را درمان کنیم؛ اما می‌توا نیم دستی بگیریم، سخنی آرامش‌بخش بگوییم و نگذاریم انسانی در رنج خویش احساس تنهایی کند.
زندگی، تنها با تپش قلب ادامه نمی‌یابد؛ با امید، محبت و احساس دیده‌شدن نیز جان می‌گیرد. روز پرستار، فرصتی است برای اندیشیدن به این حقیقت که سلامت جامعه تنها به بیمارستان‌ها، تجهیزات و داروها وابسته نیست؛ بلکه به انسان‌هایی نیز نیاز دارد که با وجدان کاری، دانش تخصصی و روحیه مسئو لیت‌پذیری، از جان و کرامت انسان‌ها پاسداری می‌کنند.
در سالروز میلاد باسعادت حضرت زینب کبری (سلام‌الله‌علیها) و روز پرستار، به همه سپیدپوشان عرصه سلامت درود می‌فرستیم؛ به آنان که با دانش، تعهد و دستان مهربان خود، مرهم درد انسان‌ها می‌شوند.
باشد که چراغ مهر در خانه‌هایمان خامو ش نشود، امید از افق زندگی‌مان کنار نرود و دستان مهربان انسان‌ها، همواره پناه روزهای دشوار یکدیگر باشد. باشد که تکریم پرستاران، نه فقط در کلام، بلکه در رفتار، حمایت و اقدام عملی ما جلوه‌گر شود؛ و طرح‌هایی همچون سرما یه همدلی بتوانند گامی در مسیرقدردانی واقعی از این خادمان سپیدپوش باشند.
میلاد باسعادت حضرت زینب کبری( سلام الله‌علیها) و روز پرستار بر تمامی سپیدپوشان عرصه سلامت و پاسداران مهربانی و زندگی مبارک باد.منصور غلامیان
پژوهشگر اجتماعی